الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
376
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
نسخهاى از ترتيب رجال كشّى را به خط وى در فراه ديدهام و همچنين نسخهاى از آن را كه خط مؤلف بر آن ديده مىشود ، در اصفهان مشاهده كردهام . پارهاى از آن خط خورده و در عوض به برخى از مواضع آن الحاقاتى اضافه شده است و حواشى زيادى از مؤلف به رمز ( ع ) در آن به چشم مىخورد . قهپائى در آغاز ترتيب الرجال مىنويسد : اصل كتاب رجال كشّى مشتمل بر احوال خاصه و عامه بوده است كه شيخ مفيد آن را تلخيص نموده و به شرح احوال رجال خاصه اكتفا كرده است . مؤلف گويد : ملخّص رجال كشّى ، شيخ طوسى بوده نه شيخ مفيد « * » . و از تأليفات قهپائى ترتيب رجال نجاشى است كه نسخهاى از آن در اختيار ما مىباشد و خود قهپائى حواشى ارزندهاى بر آن نوشته و با رمز « ع » مشخص كرده است . ملا عوض شوشترى كرمانى وى از دانشوران پارسا بوده و تا آخرين روز زندگيش كه پس از 1100 هجرى بوده در كرمان مىزيسته و ملاقاتش دست نداد . ملا عوض ، نماز جمعه را در عصر غيبت واجب مىدانست و خود در روز جمعه به اقامهء نماز جمعه مىپرداخت و رسالهاى در اينباره تأليف كرده . از تأليفات او رسالهء حق اليقين فى اثبات الواجب و رسالههاى ديگر مىباشد .
--> ( * ) علامه تهرانى در شرح حال قهپائى كه به آخر مجلد چهارم مجمع الرجال ضميمه شده ، پس از نقل كلام صاحب رياض كه در بالا ترجمه شده مىنويسد : مؤلف رياض گفته است ملخّص رجال شيخ كشى ، شيخ مفيد است و اين موضوع را اعتراض بر قهپائى قرار داده و حال آنكه قهپائى در آغاز مجمع الرجال تصريح كرده است كه ملخص شيخ طوسى است و لفظ مفيد اشتباه كاتب است . آرى قهپائى در آغاز مجمع چنين مرقوم داشته است : كتاب اختيار الرجال من كتاب الشيخ المقدم ابى عمرو محمد بن عمر بن عبد العزيز الكشى للشيخ الجليل محمد بن الحسن الطوسى رحمهما اللّه تعالى المشهور بالكشى لانتخابه اياه منه - م .